İslam; insanın Allah’ı bir ve tek ilah olarak tanıması, O’na iman edip teslim olması, emirlerine uyması, yasaklarından sakınması ve hayatını güzel ahlakla yaşamasıdır.

İslam yalnızca belirli ibadetlerden oluşan bir din değildir. İnsanın Rabbiyle, kendisiyle, ailesiyle, toplumla ve bütün yaratılmışlarla ilişkisini düzenleyen ilahî bir hayat rehberidir.

Son İlâhî Dine Neden “İslam” Adı Verilmiştir?

İslam ismi, dinin özünü ve insanın Allah karşısındaki duruşunu ifade eder: Allah’a teslim olmak, O’na gönülden bağlanmak, tevhid inancını benimsemek ve O’nun emirlerine uygun yaşayarak boyun eğmeyi ifade eder

İslam kelimesinin anlamı

İslam kelimesi Arapçada s-l-m (س ل م) kökünden gelir. Bu kök; esenlik, selamet ve barış anlamlarıyla ilişkilidir.

İslam kelimesi ise özellikle teslim olma ve boyun eğme anlamını taşır.

Buna göre İslam, yalnızca barış ve huzur anlamına gelen bir isim değildir. Öncelikle Allah’a bilinçli ve samimi teslimiyeti ifade eder. Bu teslimiyetin insanın hayatında huzur, güven, adalet ve güzel ahlak meydana getirmesi beklenir.

Bu ismi kim vermiştir?

Kur’an-ı Kerim’e göre İslam adı, insanlar tarafından sonradan belirlenmiş bir isim değildir. Allah Teâlâ bu dini bizzat İslam olarak bildirmiştir.

ۜ اَلْيَوْمَ اَكْمَلْتُ لَكُمْ د۪ينَكُمْ وَاَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَت۪ي وَرَض۪يتُ لَكُمُ الْاِسْلَامَ د۪يناًۜ

“Bugün sizin için dininizi kemale erdirdim, size nimetimi tamamladım ve sizin için din olarak İslam’ı seçtim.” Mâide Suresi, 5/3

İslam neden yalnızca Hz. Muhammed'in dini değildir?

Kur’an, İslam kavramını Hz. Muhammed’den (s.a.v.) önceki peygamberlerin Allah’a teslimiyetini anlatmak için de kullanır.

Hz. İbrahim hakkında şöyle buyurulur:

مَا كَانَ اِبْرٰه۪يمُ يَهُودِيًّا وَلَا نَصْرَانِيًّا وَلٰكِنْ كَانَ حَن۪يفًا مُسْلِمًاۜ وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِك۪ينَ

“İbrahim ne Yahudi ne de Hristiyan idi; fakat o, hanîf bir Müslümandı. Müşriklerden de değildi.” Âl-i İmrân Suresi, 3/67

Hz. İbrahim ve Hz. İsmail’in duasında da şöyle geçer:

رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِنَٓا اُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَۖ وَاَرِنَا مَنَاسِكَنَا وَتُبْ عَلَيْنَاۚ اِنَّكَ اَنْتَ التَّوَّابُ الرَّح۪يمُ

“Rabbimiz! İkimizi sana teslim olanlardan kıl, soyumuzdan da sana teslim olan bir ümmet çıkar.” Bakara Suresi, 2/128

İzahı: İslam, bütün hak peygamberlerin çağrısının temelinde tevhid ve Allah’a teslimiyet vardır. Ancak peygamberlere bildirilen bazı amelî hükümler ve şeriat düzenlemeleri dönemin şartlarına uygun şekilde gönderildiğinden farklılık göstermiştir.

Hz. Muhammed (s.a.v.) ile tebliğ edilen İslam, bu peygamberler zincirinin son halkası ve son ilâhî vahyin getirdiği ilahi düzendir.

Son dinin İslam olarak adlandırılmasının hikmeti

Kur’an ve sünnet birlikte değerlendirildiğinde şu anlamlar öne çıkar:

İslam, insanın kendisini yaratan Allah’ı tanımasını, yalnızca O’na kulluk etmesini, peygamberlerin getirdiği hakikate uymasını ve hayatını ilâhî rehberliğe göre düzenlemesini ifade eder.

İslam’ın özü, insanın nefsini ve arzularını ilahlaştırmaması, Allah’ın iradesini kendi hayatında üstün tutmasıdır.

Bu nedenle dinin adı, bir kavmin, coğrafyanın veya şahsın ismine değil, Allah’a teslimiyet ilkesine dayanır.

Sözün Özü

İslam, bir insanın veya toplumun adıyla değil, Allah’a teslimiyet hakikatiyle isimlendirilmiş bir dindir.

Hz. Âdem’den Hz. Muhammed’e (s.a.v.) kadar bütün peygamberlerin ortak çağrısı, Allah’a kulluk ve tevhiddir. Son peygamberle birlikte bu çağrı tamamlanmış ve İslam, insanlığa son ilâhî din olarak tebliğ edilmiştir.

Dua

Allah’ım! Bizlere İslam’ın hakikatini doğru anlamayı, sana gönülden teslim olmayı ve son nefesimize kadar iman üzere yaşamayı nasip eyle. Âmin.

Hakikate giden yol aceleye gelmez; kalbin dinginliğinde ve niyetin samimiyetinde filizlenir. İslam, insanın yaratılış fıtratına uygun adalet ve merhamet nizamıdır.

İnsanın Değeri ve Vakarı

1. İnsan şerefli yaratılmıştı

"Andolsun, biz Âdemoğullarını şerefli kıldık..." (İsrâ Suresi 17/70)

Bu ayet, insanın yaratılış itibarıyla bir izzet ve keramet sahibi olduğunu bildirir. İnsan, aşağılanmak için değil, değerini koruyarak yaşamak için yaratılmıştır.

2. Yeryüzünde halife kılınmıştır

"Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım." (Bakara Suresi 2/30)

Halifelik, insanın sadece yaşayan bir varlık değil, aynı zamanda emanet taşıyan, düzen kuran ve sorumluluk sahibi bir varlık olduğunu gösterir.

3. En güzel kıvamda yaratılmıştı

"Biz insanı gerçekten en güzel biçimde yarattık." (Tin Suresi 95/4)

İnsanın hem bedeni hem de manevi kabiliyetleri bakımından yaratılışındaki mükemmelliğe işaret edilir.

Fıtrat Nizamı

"Öyleyse yüzünü hanîf olarak dine çevir. Allah'ın insanları üzerinde yarattığı fıtrata sımsıkı tutun. Allah'ın yaratışında değişme yoktur." (Rum Suresi 30/30)

Bu ayet, insanın özünde Allah'a yönelmeye uygun yaratıldığını, fıtratın ilahi bir düzen olduğunu bildirir. İnsan gerçek vakarını fıtratına uygun yaşadığında korur.

İnsanın Fıtratı ve Değeri

1. Her insan temiz bir fıtrat üzere doğar

"Her doğan çocuk fıtrat üzere doğar; sonra anne ve babası onu Yahudi, Hristiyan veya Mecusi yapar." (Buhârî, Cenâiz 92; Müslim, Kader 22)

Burada fıtrat, Allah'ı tanımaya ve hakikati kabul etmeye elverişli saf yaratılışı ifade eder. Aynı zamanda gelen ilahi mesajı amele dönüştürebilme yeteneğidir.

2. Müminin izzeti

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:

"Müminin izzeti, insanlara muhtaç olmamasındadır." (Hakim, Müstedrek)

Gerçek vakar ve onur, Allah'a kullukta ve insanlara el açmamakta aranır.

3. Allah suretlere değil kalplere bakar

"Allah sizin suretlerinize ve mallarınıza bakmaz; fakat kalplerinize ve amellerinize bakar." (Müslim, Birr 34)

İnsanın değeri dış görünüşünde değil, fıtratını korumasında ve güzel ahlakındadır.

insan:

Allah'ın şerefli kıldığı bir varlıktır.

Yeryüzünün halifesidir.

En güzel kıvamda yaratılmıştır.

Fıtrat üzere doğar.

Vakar ve izzetini Allah'a kullukla korur.

Kalbinin temizliği ve amelleriyle değer kazanır.

Bu anlayış, insanı ne ilahlaştırır ne de değersizleştirir. İnsan, fıtrat düzeni içinde Rabbine kulluk ederek gerçek izzet ve vakarına ulaşır.